5 faktów i 2 mity o wpływie przestrzeni na skuteczność nauki
Chcesz szybko zmienić rezultaty, jakie osiągasz w nauce? Rozejrzyj się wokoło i sprawdź, co Cię otacza. Odkryj jak zmienić otoczenie, aby sprzyjało koncentracji. Poznaj fakty i rozpraw się z największymi mitami higieny czytania.
Rozejrzyj się dookoła siebie. Skoncentruj się przez chwilę na miejscu, w którym się znajdujesz. Sprawdź, jakie oświetlenie towarzyszy Ci podczas, gdy czytasz ten artykuł. Zaobserwuj swoją postawę ciała. Zwróć uwagę jak się czujesz siedząc teraz przed monitorem. Jakie dźwięki docierają do Ciebie z otoczenia?
Teraz odpowiedz sobie na poniższe pytanie:
Czy zastanawiałeś się kiedyś jak bardzo warunki, w których czytasz i uczysz się wpływają na jakość Twojego czytania i przetwarzania informacji?
Co już dziś możesz zmienić w swoim otoczeniu, aby czytać i uczyć się szybciej?
Czy już wiesz, gdzie najlepiej Ci się czyta lub uczy? Wyobraź sobie jakby to było mieć takie miejsce w domu czy poza nim, gdzie czułbyś się zrelaksowany, spokojny, rozluźniony i jednocześnie skoncentrowany. Miejsce, które motywowałoby Cię do osiągnięcia wcześniej określonego celu oraz dodawało energii zawsze, gdy tego potrzebujesz.
Mój znajomy, który był na kursie Zintegrowanego Czytania opowiadał świetną historię. Chciał stworzyć w swoim pokoju coś na kształt "ogrodu pamięci". Całą powierzchnię ścian zajmowały plakaty, obrazy, napisy, sentencje, humorystyczne historie spisane przez niego i gości licznych imprez. Całość tworzyła barwny zlepek po imprezach, przeczytanych książkach, wysłuchanych płytach. Wszystko to otaczało go każdego dnia.
W tym pokoju przebywał, uczył się i czytał. Jednak wyniki, które osiągał nie były tym, czego oczekiwał. Zrobiliśmy procedurę przejścia z celem czytania przez tzw. poziomy logiczne, które odzwierciedlają doświadczenie w różnych obszarach. I to, co się okazało przeszło najśmielsze oczekiwania...
Pierwszym poziomem jest "Środowisko", czyli przestrzeń i czas, w którym jesteś ze swoim celem. Wyobrażając sobie jak czyta i trenuje, nasz bohater odczuł wyraźnie jak bardzo pokój odciąga jego koncentrację od tekstu. Zamiast być z konkretnym tekstem, myślał o ludziach, wydarzeniach i imprezach, które pozostawiły ślad na ścianach.
Okazało się, że to nie przekonania czy brak umiejętności, lecz właśnie przestrzeń blokowała proces nauki. Chłopak zmienił miejsce nauki, uczył się w innym pokoju i automatycznie zmieniły się wyniki, jakie otrzymywał w czytaniu i nauce. Takie proste, lecz mało kto zastanawia się czy przestrzeń, w której się uczy wspiera czy blokuje cały proces.
Fakt 1: Jak kolory otoczenia wpływa na Twoje samopoczucie, a przez to na szybkość i skuteczność uczenia się?
Spójrz na miejsce, w którym się uczysz. Czy ściany są jasne i optymistyczne, czy ciemne i ponure? Kolory otoczenia wpływają na nasze emocje. Wyobraź sobie, że zaczynasz się uczyć w piwnicy, w której jest brudno, ciemno, szaro i nieprzyjemnie. Jak się czujesz? Jaka byłaby Twoja motywacja do nauki?
Im bardziej optymistycznie nastraja Cię kolorystyka wnętrza, w którym czytasz lub uczysz się, tym więcej pozytywnych emocji Twój mózg skojarzy z nauką. Dobór konkretnych kolorów jest sprawą indywidualną i Twoją misją jest eksperymentowanie i sprawdzenie, które najbardziej Ci odpowiadają. Ogólne zasady mówią, że kolory ciepłe i jasne (żółty, pomarańczowy) energetyzują oraz poprawiają samopoczucie. Kolory chłodne (niebieski, zielony) uspokajają i tonizują (obniżają zbyt dużą energię).
Fakt 2: Jakie uporządkowanie przestrzeni, taka koncentracja.
Otoczenie odzwierciedla Twoje wnętrze. Im bardziej uporządkowana będzie przestrzeń, w której pracujesz lub się uczysz, tym bardziej uporządkowana będzie Twoja przestrzeń umysłowa. Chaos na biurku przekłada się wprost na brak jasności myślenia. Oczywiście zjawisko „twórczego bałaganu” można w pełni akceptować, ale należy zadać sobie pytanie o jego UŻYTECZNOŚĆ. Jeśli często przerywasz czytanie lub pracę (lub nie możesz ich zacząć) po to, aby znaleźć długopis czy dokument w stosie papierów leżących na biurku, to efektywność Twojej pracy spada radykalnie. Wyobraź sobie jak możesz efektywnie i szybko odrobić lekcje, gdy już na samym początku zdenerwujesz się faktem, że zgubiłeś ważne notatki.
Najważniejsze dla koncentracji na określonym zadaniu jest uporządkowanie miejsca pracy. Sprawia to, że możesz osiągać swój cel w zupełnym spokoju. Pozytywne emocje, które towarzyszą czytaniu czy pracy umysłowej tworzą fundament wysokiej motywacji.
Fakt 3: Przeszkadzające dźwięki otoczenia obniżają szybkość uczenia się.
Pewnie zaczynasz sobie coraz lepiej zdawać sprawę z tego, że wszelkie niezaplanowane dźwięki (telefon, sms, rozmowy innych) wpływają na obniżenie Twojej koncentracji i spadek efektywności. Jeśli nie możesz wyeliminować tego typu źródeł dźwięku (odizolować się), dobrym rozwiązaniem mogą być stopery do uszu. Oczywiście są osoby, które dostają gęsiej skórki na samą myśl o wkładaniu czegokolwiek do ucha. Takim osobom proponuję duże słuchawki, które zakrywają całe uszy. Za pomocą takich słuchawek można upiec dwie pieczenie na jednym ogniu, ponieważ dodatkowo stwarzają możliwość słuchania dźwięków, które wspomagają pracę umysłu.
Fakt 4: Muzyka barokowa zwiększa synchronizację mózgu .
Kiedy czytaniu czy nauce towarzyszy muzyka, testy wskazują zawsze spadek koncentracji. Jej wpływ zależy w dużym stopniu zależy od tego jak jest głośna, jaki jest jej rytm i czy towarzyszą jej słowa w języku zrozumiałym dla czytającego. Zatem jeśli nie możesz rozstać się z muzyką podczas nauki masz dwa rozwiązania. Słuchaj muzyki o spokojnym rytmie, po cichu i najlepiej w obcym języku. Ewentualnie zwiększ skuteczność swojej pracy poprzez słuchanie odpowiedniej muzyki.
Możesz skorzystać z doświadczeń sugestopedii (superlearningu). Słuchaj muzyki o częstotliwościach 5-8 tys. Hz i w tempie 55-65 uderzeń na minutę. W tych parametrach mieści się muzyka barokowa (Bach, Mozart, Teleman, Vivaldi), chorały gregoriańskie, muzyka etniczna oraz dźwięki natury (dźwięki białe). Wpływają one na rozluźnienie ciała i koncentrację umysłu. Podczas słuchania dochodzi do synchronizacji półkul mózgowych oraz do zwiększenia ilości fal alfa odpowiedzialnych za stan relaksu i przyspieszonego uczenia się.
Możesz także sprawdzić działanie tzw. dudnień różnicowych. Naukowcy odkryli, że można wpłynąć na częstotliwość fal mózgowych, puszczając do jednego ucha dźwięki o innej częstotliwości niż do drugiego. W efekcie w mózgu zwiększa się ilość fal, których częstotliwość odpowiada różnicy częstotliwości dźwięków z jednego i drugiego ucha. Jednym z najbardziej popularnych programów na PC, wykorzystujących ten efekt jest BrainWave Generator.
Mit 1: Czytanie w środkach komunikacji jest szkodliwe.
Twierdzenie, że czytanie np. w autobusie jest męczące i szkodliwe jest jednym z mitów dotyczących higieny czytania. Mówi się, że wibracje towarzyszące jeździe środkami komunikacyjnymi obniżają szybkość czytania o 14%. Jednakże wiele osób dojeżdżając do pracy lub szkoły wykorzystuje ten czas na czytanie z dobrym skutkiem. Na początku rzeczywiście efektywność czytania maleje. Wibracje mogą powodować zamazywanie się tekstu, ale po pewnym czasie oko i mózg przystosowują się do warunków czytania. O efektywności czytania podczas jazdy decyduje rozluźnienie oczu.
Dr William Bates, światowy autorytet w dziedzinie metod poprawy wzroku, tak oto opisuje powyższy problem:
„Wiele osób w trosce o swój wzrok unika czytania w pojazdach, lecz w związku z postępem cywilizacji muszą one spędzać znaczną część czasu w środkach komunikacji i spora grupa nie ma możliwości czytania w innym czasie. Byłoby zatem bezowocne oczekiwać, że zaprzestaną praktykowania lektury podczas podróży. Na szczęście teoria o szkodliwości czytania w trakcie jazdy nie jest oparta na faktach. Oglądanie poruszających się obiektów początkowo powoduje napięcie i pogorszenie się ostrości widzenia, lecz jest to tylko chwilowe zjawisko i wraz z praktyką poprawia się ostrość widzenia. (...) Widzenie w utrudnionych warunkach jest dobrym treningiem umysłowym. Początkowo umysł może być rozproszony niesprzyjającym otoczeniem, lecz po przystosowaniu się do tego rodzaju otoczenia, w miarę poprawy psychicznej kontroli wzrok ulega poprawie.”
Fakt 5: Mózg to "tlenożerca”, zużywa aż 20% całego tlenu w organizmie.
W trakcie długotrwałej pracy umysłowej konieczne jest wietrzenie pomieszczenia, w którym przebywamy. Potrzeba ta wynika z bardzo dużego zapotrzebowania mózgu na tlen. Mózg pochłania bowiem 20% tlenu zużywanego przez organizm w stanie spoczynku, chodź jego waga to tylko 2,5% masy ciała. Komórka mózgowa potrzebuje 20-krotnie więcej tlenu niż komórka mięśniowa. Niedotlenienie powoduje szybsze zmęczenie i niską koncentrację. Dlatego warto pamiętać o dostarczaniu sobie dużej ilości świeżego powietrza.
Mit 2: Słabe oświetlenie niszczy wzrok.
Najważniejszym kanałem odbioru informacji o otaczającym nas świecie jest wzrok. Tą drogą odbieramy aż 80% informacji! Wzrok odgrywa decydującą rolę podczas czytania i uczenia się, stąd wniosek, że warto dbać o oczy.
Wielu specjalistów (np. K. Seferyński) zaleca stosowanie dwóch mocnych (od 500 lx) źródeł światła (otoczenia i podstawowej powierzchni pracy), unikanie odbić i cieni oraz korzystanie wyłącznie z opraw żarówek.
Niedopuszczalne wydaje się czytanie lub uczenie się w słabo oświetlonych pomieszczeniach. Jest to jeden z mitów na temat higieny czytania. Każdy z nas słyszał niejednokrotnie głosy rodziców: „Nie czytaj przy słabym świetle, bo sobie popsujesz oczy!”.Przekonanie to jest bezpodstawne.
Dr William Bates przebadał w trakcie ponad 20 lat pracy badawczej dziesiątki tysięcy osób z wadami wzroku i stwierdził, że żadna z nich nie została spowodowana pracą w słabym oświetleniu, tylko chronicznym napięciem oka.
Początkowo czytanie w półmroku może wywoływać poczucie dyskomfortu, lecz w miarę upływu czasu oko rozluźnia się i następuje znaczna poprawa widzenia. Słabe oświetlenie wymusza po prostu rozluźnienie oka, co jest tak naprawdę bardzo korzystne na dłuższą metę. Rozluźnione oczy mają większy zakres pola widzenia, łagodnie i bez wysiłku poruszają się po tekście, a co za tym idzie czytamy szybciej i z większym komfortem.
Teraz, gdy znasz już fakty i mity związane z przestrzenią, w której uczysz się i pracujesz, możesz tak przekształcić otoczenie, aby sprzyjało wysokiej koncentracji i dobremu samopoczuciu.
Pamiętaj! Nie musisz od razu malować całego pokoju, gdyż nawet mała zmiana daje dużą zmianę! Baw się przestrzenią i testuj nowe rozwiązania.
